Wyjaśniamy to wspólnie z lekarzem stomatologii zachowawczej z endodoncją Maryną Halkouskają z kliniki Smile by Smile we Wrocławiu.
Recesja dziąseł ma zwykle kilka nakładających się przyczyn naraz: najsilniej związana jest z zapaleniem przyzębia, ale rolę odgrywają też płytka nazębna, zbyt agresywne szczotkowanie, urazy zgryzowe, palenie papierosów i budowa anatomiczna dziąsła. To bardzo częsty problem: według najnowszych danych dotyczy on większości dorosłych w takim czy innym stopniu, dlatego zauważenie u siebie cofniętego dziąsła nie jest niczym niezwykłym, ale warto sprawdzić, co konkretnie je wywołuje.
Co pokazują aktualne dane
Metaanaliza opublikowana w 2025 roku w Journal of Dentistry, obejmująca 22 badania obserwacyjne, oszacowała, że widoczna recesja dziąseł, czyli co najmniej 1 milimetr, dotyczy aż 81 procent badanej populacji, a recesja co najmniej 5-milimetrowa około 16 procent. Autorzy policzyli też, o ile silniej poszczególne czynniki wiążą się z ryzykiem recesji: najsilniejszy związek miało zapalenie przyzębia, zwiększające szanse na recesję niemal dziesięciokrotnie, a zaraz za nim obecność wysoko przyczepionego wędzidełka, zwiększająca ryzyko ponad czterokrotnie. Obecność płytki nazębnej oraz urazy zgryzowe wiązały się z ryzykiem wyższym o odpowiednio ponad cztery i ponad trzy razy, a palenie papierosów niemal dwukrotnie.
Co to oznacza w praktyce
Te liczby pokazują coś ważnego: recesja dziąseł najczęściej nie jest skutkiem jednej, pojedynczej przyczyny, tylko efektem nałożenia się kilku czynników. Osoba z nieleczonym zapaleniem przyzębia, która dodatkowo szczotkuje zęby zbyt agresywnie, ma znacznie wyższe ryzyko niż wynikałoby to z samego sumowania pojedynczych czynników. Dlatego samo złagodzenie techniki szczotkowania czasem nie wystarczy, jeśli w tle toczy się nieleczony stan zapalny dziąseł.
Najczęstsze konkretne przyczyny
Zapalenie przyzębia. Przewlekły stan zapalny niszczy tkanki podtrzymujące ząb, w tym kość i przyczep dziąsła, co prowadzi do jego stopniowego cofania się.
Zbyt agresywne szczotkowanie. Twarda szczoteczka i zbyt mocny nacisk mogą mechanicznie ścierać cienką tkankę dziąsła, zwłaszcza przy już cienkim fenotypie dziąsłowym.
Wysoko przyczepione wędzidełko. Silne pociąganie tkanki przy ruchach warg czy języka może z czasem odciągać dziąsło od zęba.
Urazy zgryzowe. Nadmierne, nierównomiernie rozłożone siły żucia mogą obciążać dziąsło w konkretnych miejscach, przyspieszając jego cofanie.
Palenie papierosów. Pogarsza ukrwienie dziąseł i utrudnia gojenie, co zwiększa podatność na recesję niezależnie od innych czynników.
Czy cofające się dziąsła są niebezpieczne
Same w sobie recesja niekoniecznie oznacza stan zagrażający zębowi, ale odsłonięty korzeń jest bardziej podatny na nadwrażliwość, próchnicę korzenia i dalsze postępujące cofanie się, jeśli przyczyna nie zostanie zaadresowana. Warto to sprawdzić, zanim recesja się pogłębi, ponieważ na wczesnym etapie łatwiej zatrzymać jej postęp niż leczyć zaawansowaną utratę tkanki.
Jak wygląda to w naszej klinice
Dr Maryna Halkouskaya ocenia podczas wizyty, które z czynników odpowiadają za recesję w konkretnym przypadku: sprawdza stan przyzębia, technikę szczotkowania i obecność urazów zgryzowych, zamiast zakładać jedną uniwersalną przyczynę. Dopiero na tej podstawie proponuje dalsze postępowanie, od korekty higieny po skierowanie na leczenie periodontologiczne, jeśli jest ono potrzebne.
Najczęstsze pytania
Czy cofające się dziąsła można cofnąć samodzielnie? Samo dziąsło nie odrasta w miejscu, gdzie już się cofnęło, ale zatrzymanie przyczyny, na przykład leczenie stanu zapalnego czy zmiana techniki szczotkowania, może zapobiec dalszemu postępowi.
Czy recesja dziąseł zawsze oznacza chorobę przyzębia? Nie zawsze, choć to najsilniej powiązany czynnik. Recesja może też wynikać z samej mechaniki szczotkowania czy budowy anatomicznej, bez czynnego stanu zapalnego.
Kiedy warto zgłosić się do dentysty z powodu recesji? Najlepiej, gdy tylko się ją zauważy, zanim postąpi dalej. Wczesna ocena pozwala ustalić przyczynę i zapobiec dalszej utracie tkanki.
Zauważasz u siebie cofające się dziąsła? Umów konsultację z dr Maryną Halkouskają w klinice Smile by Smile we Wrocławiu.
